Appel Plantlore
Geschiedenis
Oorsprong
Oorspronkelijk is de appel uit Centraal-Azië, van waaruit hij door de mens de ganse wereld is mee rondgereisd.
De kersappel (Malus baccata, in het Engels crab apple) is een traditionele vrucht die vroeger vaak te vinden was in de appelboomgaarden van boerderijen en landhuizen. De vrucht hangt, net als een kers, aan een fijn steeltje en blijft doorgaans klein: meestal wordt ze niet groter dan ongeveer vier centimeter. Ze zijn zeer uitgesproken zuur, tenzij ze gekookt worden. Ze bevatten ook veel pectine, waardoor ze hun nut hebben bij het bewaren van eten, zoals confituur.
Naamgeving
De benaming 'Apple' in het Oud-Engels werd eigenlijk gebruikt voor bijna iedere vrucht aan een boom.
Geografisch
Groot-Britannië
In 1585 bestond al het gebruik in Fordwich te Kent, waarbij groepjes jongelui langsheen de boomgaarden gingen om enkele rituelen te voldoen in ruil natuurlijk voor enkele versnaperingen en een grote hoeveelheid cider. Het ritueel soms ook wel 'howling' genoemd wordt algemeen omvat met 'wassailing the apple tree', wat vrij vertaald wordt als een drinkgelag voor de appelboom.
Het is een aloude traditie, die vooral bij de Kelten, maar zeker niet alleen bij de Kelten veel volk op de been bracht. Door de kerstening werd alles echter wel in de ban geslagen en was er een verbod op verschillende liederen, maar helemaal is het nooit verdwenen. En zoals vaak komen de oeroude tradities bij de regelmaat van de klok terug op de voorgrond of krijgen ze plaatselijke variaties.
Noord-Amerika
Bij de natives is er eigenlijk een soort van post-contact folklore ontstaan, doordat ze vooral de geïntroduceerde zoetere appels zijn gaan adoreren en minder hun eigen zure crabappels. De Levensboom van de Iroquois heeft dan ook kenmerken zoals zoete appels en deze zou de hemelse wezens nog voor het ontstaan van de Aarde gevoed hebben. In andere stammen wordt verteld hoe kleine wezentjes de appelbloesems hun specifieke geur geven.
Religie
Wanneer we naar de rol van de appel kijken in de bijbel, dan heeft hij vooral een erg negatieve bijklank. Het is de boom van de wijsheid van goed en kwaad, maar ook de drager van de verboden vrucht.
Adam en Eva en de appelboom in Eden
In de tuin van Eden leefden Adam en Eva in vrede met God en met alle dieren. God gaf hun toestemming om van de vruchten van bijna alle bomen te eten. Alleen van de boom van de kennis van goed en kwaad mochten zij niet eten. De Bijbel noemt de vrucht van deze boom nergens letterlijk een appel, al wordt ze in veel verhalen en afbeeldingen wel zo voorgesteld. Op een dag sprak een slang Eva aan bij de verboden boom. De slang zei dat Eva niet zou sterven als zij van de vrucht at. Zij beloofde Eva dat zij dan kennis zou krijgen van goed en kwaad, net als God. Eva keek naar de vrucht, vond ze aantrekkelijk en nam ervan. Daarna gaf ze ook een stuk aan Adam, die eveneens at. Meteen beseften zij dat ze naakt waren en maakten ze kleding van bladeren. Toen God hen in de tuin riep, verborgen Adam en Eva zich uit schaamte en angst. Omdat zij Gods duidelijke gebod hadden overtreden, moesten zij de tuin van Eden verlaten. Buiten Eden begonnen zij een moeilijker leven, maar het verhaal blijft een waarschuwing over verleiding, keuzes en gehoorzaamheid.
De eerder gnostische benadering is dan weer de appel effectief de vrucht de vrucht van de wijsheid, waardoor zij de vroegere Keltische tradities volgen.
Mythologie
De twistappel
De Trojaanse oorlog was er een belangrijke oorlog tussen de Grieken, ook wel de Acheanen en de Trojanen. Deze echte start van deze is de huwelijksavond van Peleus en Thetis, de ouders van Achilles. Eris, de godin van de twist en tweedracht, was echter niet uitgenodigd op het feest tussen de goden van Olympus, maar bezorgde wel een gouden appel aan het banket. Aan deze appel was volgende boodschap aangebracht "Voor de mooiste", waarna zowel Hera, Athena en Aphrodite hem al direct begonnen toe te eigenen, met de nodige ruzie tot gevolg natuurlijk. De godinnen, ten einde raad, vroegen aan de jonge prins Paris om te beslissen wie de mooiste van hen was. Hierna begon iedere godin haar gewicht in de schaal te leggen, in de hoop de jongeman te overtuigen.
Hera beloofde hem kracht, Athena wou hem dan weer wijsheid, terwijl Aphrodite hem deed dromen van de liefde van de mooiste sterfelijke vrouw, genaamd Helena. De uiteindelijke keuze van Paris zal leiden tot de Trojaanse Oorlog vanwege de liefde van Helena voor deze jonge god.
Pomona
Pomona is de Romeinse godin van de boomgaard en de oogst, met een bijzondere focus op vruchten, met name appels. Zij wordt vaak afgebeeld met een mand vol fruit, wat haar nauwe verband met de natuur en vruchtbaarheid benadrukt.
In de Romeinse mythologie staat Pomona symbool voor de overvloed aan gewassen en het belang van het verzorgen van fruitbomen, waar zij als beschermster optrad. De godin werd geëerd door boeren en landbouwers, die haar aanbaden in de hoop op een goede oogst. Terwijl Pomona zich specifiek richt op appels, speelt zij ook een bredere rol binnen de agrarische samenleving van het oude Rome. De appel, als vrucht, is niet alleen een teken van de vruchten van hun arbeid, maar ook een symbool van liefde en schoonheid, wat terug te zien is in verschillende mythen en legendes.
Door de eeuwen heen heeft de symboliek van Pomona en de appel invloed gehad op de manier waarop fruit in de cultuur werd waargenomen, waarbij het vaak werd gekoppeld aan thema's van overvloed, vruchtbaarheid en genegenheid. Pomona's rol in de mythologie zorgt ervoor dat ze nog steeds herkend wordt in moderne culturen, waar haar geschiedenis voortleeft in de associaties rond appels als een teken van geluk en overvloed.
Germanen/Noors
In de Noorse mythologie staan de appels in relatie met de godin Idunn, de lente godin, die dan weer vaak geassocieerd wordt met de lentebloesems. De legende gaat dat zij haar magische appels aan de andere goden te eten gaf zodat ze eeuwig jong en jeugdig bleven.
De Legende van de Appels van Idunn
Op een dag, terwijl Idunn in de bossen was om haar appels van de eeuwige jeugd te verzamelen, wordt ze door Loki verleid om met hem mee te gaan. Tijdens deze ontmoeting wordt ze door de reus Þjazi ontvoerd. Zodra de goden ontdekken dat de appels zijn verdwenen, begint er een grote angst te heersen. Ze worden ouder en verzwakken zonder de magische vruchten.
Loki, gedreven door schuldgevoel en de noodzaak om de goden te redden, besluit om Idunn te bevrijden. Hij vermomd zich en reist naar het rijk van de reus. Door zijn slimheid en bedrog weet hij Idunn te verlokken om naar buiten te komen met de appels, met de belofte dat ze een veiligere plek zullen vinden. Zodra ze dat doet, pakt Loki haar en neemt haar mee terug naar Asgard.
Met Idunn en haar appels terug in handen, kunnen de goden hun jeugd opnieuw herwinnen. Dit verhaal benadrukt het belang van samenwerking en de gevolgen van bedrog. Loki's acties hebben niet alleen de goden gered, maar ook hun diepe onderlinge verbinding versterkt.
Kelten
Bij de Kelten staat de appel in nauwe relatie met de onderwereld.
Arthur
Het magische eiland Avalon uit de Arthuriaanse legenden betekent eigenlijk niets meer dan ' het eiland van de appelen'. Dit is de plaats waar Excalibur wordt gemaakt en waar Arthur zijn laatste rustplaats vindt. Een tak van een appelaar met zilveren bloesems fungeert als een sleutel naar de 'Andere wereld', maar Merlijn heeft zijn gave om de toekomst te kunnen voorspellen, verkregen door te eten van een magische appel.
The Apple Tree Man is the guardian spirit of the apple orchard in West Country English folklore, particularly around Somerset and Devon. He is embodiment of the oldest, gnarled tree in the orchard, the heart of the grove that holds the crop's fertility and vitality. Unlike malicious orchard sprites, the Apple Tree Man is a benevolent, ancient genius loci. He is the spirit who receives the offerings during traditional wassailing ceremonies on Old Christmas Eve (Twelfth Night). Orchard workers would leave the last apple of every tree for the guardian and pour warm mulled cider over the roots of the oldest tree and leave cider-soaked toast in its branches to honor him, ensuring a bountiful harvest for the coming year.
Scotland: Silver Boughs and Samhain Divination: On Samhain (Halloween) apple trees were sacred thresholds to the underworld. Scottish lore held that peeling an apple in one continuous strip and tossing it over your shoulder would spell out the initials of your future spouse. A branch of the Crabapple was also carried by bards as a symbol of protection and poetic inspiration.
Ireland: In tales of the Tuatha Dé Danann, the silver branch of the apple tree brought music so sweet it healed all pain and lulled mortals to sleep. Eating an Otherworld apple gave heroes like Bran or Oisín eternal youth, though taking a bite often meant they could never return to the mortal world without turning to dust.
The "Tappuach" of Love: The original Hebrew scriptures never identify the Edenic "Forbidden Fruit" as an apple (it was likely a fig, grape, or pomegranate). However, the actual Hebrew word for apple tree, Tappuach, appears prominently in the Song of Solomon as a primary symbol of intense romantic love, comfort, divine sweetness, and shelter.
Asian: the word for apple (píngguǒ) sounds identical to the word for peace (píng), making apple blossoms a common symbol of harmony, safety, and fertility. Along the Silk Road, wild apple forests (originating around Almaty, Kazakhstan) inspired tales in the Arabian Nights of magic apples from Samarkand that could cure any human illness instantly
Symboliek
- vrouwelijk/Venus
- element water
- goddelijkheid
- onderwereld
- eeuwig leven
- overvloed
- goede gezondheid
- kracht van geven en nemen
- liefde
- vruchtbaarheid
Een goede oogst bij de appelen betekent vaak dat alles goed meezit en dat er rijkdom en overvloed op komst is.
Ook voor onze voorouders was de appel een zeer belangrijke vrucht om de winter mee te kunnen doorbrengen.
Magie
- toverstaf
- liefdesspreuken
- geluksspreuken
- voorspellingen
Appel zijn een makkelijk middel om door middel van enkele rituelen de toekomst te kunnen voorspellen. Het hout van een appelaar werd en wordt vaak gebruikt om Ogham tekens in te zetten, en zodoende een krachtige staf te verkrijgen.
De appel wordt vaak in verband gebracht met de donkere magie, Wicca tot zelfs satanisme en occultisme.
Enerzijds komt dit vanwege het enigszins lustopwekkend aspect bij de appel, denk maar aan deze in het hof van Eden. Maar veel vaker is de verwijzing wat technischer en komt de relatie voor door de stand van de zaden in het klokhuis. Deze maken bij een dwarsdoorsnede , namelijk een vijfpuntige ster, vergelijkbaar met het pentagram waarin de duivel staat afgebeeld.
Hierbij moet wel gemeld worden dat het pentagram slechts recent in relatie wordt gebracht met Satan. In het verleden was het een symbool voor goddelijkheid en bescherming.
Ogham
In het bomen-alfabet zien we de letter 'quert' en deze betekent appel. De symboliek van dit teken loopt sterkt samen met de eerdere zoals : overvloed, liefde, goddelijkheid en dankbaarheid.
Deze rune en dan zijn magie wordt toegepast in de folklore, magie, sympatische magie en zelfs liefdesmagie.
Deze rune betrekt ook de oude relatie tussen de appelboom en de mens.
sympatische magie :
Dit vinden we terug in de symboliek omtrent overvloed, maar ook in dankbaarheid, vooral in de rituelen rond geven en nemen.
Rituelen
Appels worden vaak gebruikt bij rituelen omtrent de herfst, waarbij ze op het altaar of in manden getoond worden.
Oogst
Wanneer het de eerste maal is dat jouw boompje vruchten draagt, is het heel belangrijk deze appel of appeltjes in een heel grote mand te leggen. Op deze manier beseft jouw boom dat er meer van hem verwacht wordt, en zal hij volgend jaar meer produceren.
Toekomst
Tracht bij het schillen van een appel de pel zo lang mogelijk te houden. Op de moment dat hij toch loslaat en op de tafel of grond valt, vormt hij de eerste letter van de naam van jouw eerste grote liefde.
Snij een appel in negen gelijke delen, en bewaar ze tot middernacht in een donkere kamer waar ook een spiegel staat of hangt. Op klokslag middernacht begin je alle delen op te eten terwijl je gekluisterd in de spiegel blijft kijken. Wanneer je begint te knabbelen aan het 9de stukje smijt je dit over jouw schouder weg. Net op die moment zou het gezicht van jouw toekomstige geliefde in de spiegel moeten verschijnen.
Je kan ook de zaden uit het klokhuis halen en deze op jouw wang laten kleven. Hierbij is het belangrijk om telkens de naam van een geliefde uit te spreken. het zaadje dat het laatst loslaat draagt de naam van jouw enige echte toekomstige liefde. Hierdoor kan je dus bij twijfel weten welke keuzes in de romantiek je moet maken.
Liefde
Wanneer je een appel goed opgeblonken en hapklaar maakt, deze daarna naar jouw partner gooit en hij of zij de vrucht met een vaste hand kan opvangen dan spreken we over eeuwige liefde.
Stel nu dat je uit verschillende liefdespartners kan kiezen, smijt dan de pitten in het vuur. Zeg hierbij de namen van de keuzemogelijkheden luid op. Begint een pit te poffen, dan is de naam die je het laatst hebt uitgesproken de ideale partner voor jou.
Feestdagen
Mabon is een belangrijke oogstfeest dat wordt gevierd door neopaganen en heidense gemeenschappen. Het valt rond de herfst-equinox, meestal op 21 of 22 september.
Dit is het moment waarop de dagen en nachten ongeveer even lang zijn, wat de overgang van de zomer naar de winter symboliseert. Mabon is een tijd van dankbaarheid, wanneer mensen reflecteren op de voorbije oogst en de overvloed die de natuur biedt. Tijdens dit feest worden vaak rituelen gehouden, waarbij men eetbare producten, zoals appels, noten en granen, aanbiedt aan de goden als blijk van waardering. Veel mensen versieren hun huizen ook met herfstdecoraties, zoals pompoenen en bladeren, om de verandering van het seizoen te vieren. Het is een moment om tijd door te brengen met dierbaren en samen de vruchten van arbeid te delen. Mabon herinnert ons eraan om in harmonie te leven met de natuur en de cycli van het leven te respecteren.
De appel wordt ook wel vaak geassocieerd met onsterfelijkheid, maar evengoed als de voeding van de overledenen. Hierdoor maakt het telkens deel uit van de offerandes tijdens de Mabon-rituelen.
Samhain
Het typische appeldobberen, een spel waarbij je zonder handen een appel uit een ton met water moet krijgen, heeft zijn herkomst in oude rituelen bij de Kelten. Een andere spel, namelijk het bijten van een stuk uit een appel die aan een touwtje hangt is ook een gekend variatie. De eerste persoon die wint bij dit spel zou de eerstvolgende zijn die in het huwelijk zou treden. Wanneer je het stuk appel vervolgens onder jouw kussen legt dan bestaat de kans dat je in de nacht droomt van jouw toekomstige levensgezel.
Een ander verhaal gaat dat het zijn spel zijn oorsprong in het feit dat de gevangen die in 'The Wicker Man' werden geplaatst eerst een appel uit warme vloeistof moesten happen.
Gebruik
Appelcider is een alcoholische drank die wordt gemaakt door appelsap te laten gisten. Tijdens de gisting zetten natuurlijke suikers uit de appels zich om in alcohol, waardoor cider meestal een alcoholpercentage van ongeveer 4 tot 8 procent heeft. De smaak kan variëren van droog en fris tot zoet en fruitig, afhankelijk van de gebruikte appelsoorten en de hoeveelheid restsuiker. Appelcider wordt vaak koel geserveerd en is populair als aperitief of bij lichte gerechten. Er bestaan ook alcoholvrije varianten, die meestal bestaan uit ongegist of minder sterk gefermenteerd appelsap. Hoewel appelcider soms gewoon “cider” wordt genoemd, is het niet hetzelfde als troebel, vers appelsap.
Kunst
Televisie
'The Simpsons'
De achternaam van Edna Krabappel uit The Simpsons is bedacht door de vroege schrijvers Wallace Wolodarsky en Jay Kogen en heeft een dubbele herkomst, waarvan één verwijst naar de appel
Woordgrap op "Crabapple": De naam is een directe woordspeling op de Engelse vrucht crabapple (wilde appel). Omdat wilde appels erg zuur zijn, was dit een subtiele verwijzing naar haar bittere en chagrijnige (crabby) karakter als lerares.
Literatuur
Sneeuwwitje: het oorspronkelijke sprookje
In de versie van de gebroeders Grimm wenst een koningin tijdens de winter een dochter met een huid zo wit als sneeuw, lippen zo rood als bloed en haar zo zwart als ebbenhout. Kort daarna wordt Sneeuwwitje geboren, maar haar moeder sterft. De koning hertrouwt met een mooie, trotse vrouw die een magische spiegel bezit. Elke dag vraagt de nieuwe koningin wie de mooiste van het land is, en de spiegel noemt haar. Wanneer Sneeuwwitje zeven jaar oud is, verklaart de spiegel echter dat het meisje mooier is dan de koningin. Verteerd door jaloezie beveelt de koningin een jager om Sneeuwwitje in het bos te doden.
De jager krijgt de opdracht haar longen en lever mee te brengen als bewijs. Hij krijgt medelijden met het bange meisje en laat haar ontsnappen. In plaats daarvan brengt hij de longen en lever van een wild zwijn mee, die de koningin opeet omdat ze denkt dat ze van Sneeuwwitje zijn. Sneeuwwitje vindt diep in het bos een klein huisje dat van zeven dwergen blijkt te zijn. De dwergen laten haar bij hen wonen als ze het huis verzorgt. Wanneer de spiegel opnieuw zegt dat Sneeuwwitje nog leeft en mooier is, trekt de koningin vermomd naar het huisje. Eerst snoert ze Sneeuwwitje met strakke veters bijna dood, maar de dwergen redden haar op tijd. Daarna gebruikt ze een vergiftigde kam, die de dwergen eveneens kunnen verwijderen.
Bij haar derde poging biedt de koningin een appel aan waarvan slechts één helft vergiftigd is. Sneeuwwitje neemt een hap van de giftige rode helft en valt levenloos neer. De dwergen kunnen haar niet begraven omdat ze er nog steeds zo mooi uitziet, en leggen haar in een glazen kist. Een prins ziet haar, wil de kist meenemen en wanneer zijn dienaren struikelen, schiet het stuk appel uit haar keel. Sneeuwwitje wordt wakker, trouwt met de prins en de boze koningin wordt als straf gedwongen in gloeiende ijzeren schoenen te dansen tot ze sterft.
Het aardmannetje
In het sprookje Het aardmannetje van de gebroeders Grimm staat in de tuin van een koning een bijzondere appelboom. Elk jaar draagt die boom gouden appels, die zorgvuldig worden geteld. Toch ontbreekt er telkens één appel zodra de oogst binnen is. De koning vermoedt dat een dief de boom ’s nachts bezoekt en vraagt zijn drie zonen om de wacht te houden. De oudste zoon bewaakt de appelboom, maar valt rond middernacht in slaap. Dan verschijnt het aardmannetje, neemt een gouden appel mee en verdwijnt ongemerkt. Ook de tweede zoon slaagt er niet in de dief tegen te houden. De jongste zoon blijft wel wakker en ziet het kleine mannetje bij de boom komen. Hij schiet een pijl af en verwondt het aardmannetje, dat wegvlucht naar een opening in de grond. De jongste prins volgt het spoor van bloed en ontdekt zo de ingang naar een onderaardse wereld. Zijn broers laten hem in een mand naar beneden zakken, waar hij drie ontvoerde prinsessen vindt. Hij bevrijdt de prinsessen van gevaarlijke draken, maar zijn jaloerse broers laten hem vervolgens achter in de diepte. Uiteindelijk vindt de jongste prins toch een weg terug en wordt zijn moed beloond. De gouden appelboom blijft het begin van zijn avontuur, omdat de verdwenen appels hem op het spoor van het aardmannetje brachten.
In dit verhaal zien we natuurlijk weer de boodschap dat de appel symbool staat voor overvloed, maar dan in een context van geven en nemen, van dankbaarheid. Wanneer dit niet gebeurd, zoals een koning die de appels liever voor zichzelf in plaats van ze te verdelen on het volk, dan komt rampspoed op zijn pad. maar zoals in elk sprookje is er op het einde natuurlijk weer een held die een prinses mag veroveren.